Transparency Kazakhstan has established which imported goods most often become the object of corruption in Customs Service

Public Foundation Transparency Kazakhstan has published the results of the study «The Customs corruption in Kazakhstan: the trade mirror analysis of trade».

A mirror comparison of the statistical data of Kazakhstan’s trade turnover with 10 countries outside the EAEU for the period 2013-2017 showed differences in the statistics of Kazakhstan’s foreign trade with the countries of Asia, the United States and Europe.

The discrepancy of more than 50% indicates the presence in the customs authorities of Kazakhstan of the following signs of corruption as extortion and bribery in order to avoid taxes and tariffs through understatement of exports and excessive invoicing for imported products, as well as the supply of counterfeit goods.

The greatest underestimation of Kazakhstan’s imports is noted for ferrous metal products, pharmaceutical, chemical products, plastic products of clothing and footwear, furniture, vehicles, rubber.



Groups of goods for which the difference exceeds 50%



Most often, the underestimation observed in data with countries such as:


  1. China customs services of Kazakhstan underestimate the statistical data by more than 50% for 11 groups of goods.

Comparison of data on trade with China shows that the real indicators of Chinese imports to Kazakhstan are underestimated to 90% for socially important groups of goods.


Up to 60 to 90% of the goods imported from China of the groups «clothes», «shoes», «hosiery», «bed linen», «furniture», «toys», «fruits and vegetables», «vehicles» are actually contraband. Only 10% -45% of goods imported to Kazakhstan are subject to the relevant customs duties.


This state of Affairs in the customs administration of Kazakhstan contributes to the formation of shadow business, corruption and is a direct threat to the health and safety of the nation.


  1. The Italian customs service underestimates statistical data on trade with Kazakhstan for 11 groups of goods by more than 50%.


Pharmaceuticals, clothing and alcoholic beverages of Italian production constitute the main group of goods for which there is a discrepancy in the statistical data of the two countries by more than 70%.


Moreover, Kazakhstan’s inflated data indicate import of counterfeit counterfeit products under Italian brands. And this is also a problem, because in the framework of the WTO, Kazakhstan must protect the copyright of the partner countries.


  1. Switzerland’s imports are undervalued by the customs authorities of both countries. Thus, the Kazakh customs understatement is recorded for 4 groups of goods, Swiss for 6 groups of goods, which also indicates the penetration of the share of counterfeit products under Swiss brands in Kazakhstan.


A mirror analysis of the statistical data showed that the products, which have become the «visiting card» of Switzerland, are included in the group of goods for which Kazakhstan understates payments by the customs authorities of Kazakhstan to 100%.


These are knitted clothes and accessories, tobacco, chemical products, precious metals and jewelery, cultured pearls, plastic and ferrous metal products, watches. It should also be noted, for the most part these are items from the expensive segment especially jewels and watches.


  1. USA customs Services in their reports provide reporting data, which is less by 50% for 11 groups of goods exported to Kazakhstan. The customs of Kazakhstan for 5 years underestimates the data on imports of one group of goods from the United States by more than 50%.


There are American chemical products, medicines, vehicles, ferrous metal and rubber products, mineral fuels, which again raises the question of the import of products from third countries.


  1. Customs authorities in Germany say that they are imported to Kazakhstan for less than half of the ferrous metal than they are fixed by the Kazakhstan customs service.


The overestimation of the statistics by the Kazakh side indicates the penetration of fake products under German brands into the country.


  1. Imports of Polish goods are understated by the customs authorities of both countries. Thus, the Kazakh customs on 6 groups of goods recorded 50% less production. In turn, Poland notes that imports to Kazakhstan by 50% less than one group of goods.


The main products for which the data comparison showed a data gap of over 60% are ferrous metal products, industrial machinery, and Polish furniture.


  1. Pakistan customs declares 80-100% less goods exported to Kazakhstan than the receiving party.


There are applies to fruits, vegetables, citrus fruits, as well as clothing and jewelry of Pakistani origin.


  1. Customs in the UK for eight groups of commodities represent the data in two times less than the fixed Kazakhstan customs services, which reflects the high proportion of imitations of the English brands.


Comparison of turnover showed the difference at the level of over 80% on English alcohol, automobile, rubber products, art objects and second-hand clothes.


  1. For three groups of goods from South Korea, Kazakhstan understates its reporting data by more than 60%. At the same time, the South Korean customs authorities for 5 groups of goods recorded a smaller volume of exports than the host country of Kazakhstan.


These are aluminum products, perfumes and cosmetics, organic and inorganic chemistry, confectionery products.


  1. Japan in its reports underestimates the volume of exported goods in 10 groups.


A detailed comparison of trade data with Japan showed a difference of over 60% for such groups of goods as electric machines, optical and photographic machines, machinery, ferrous metal and glass products, chemical products, paper and cardboard, as well as edible products.


At the same time, the overstatement of statistics by the Kazakh side indicates the import of counterfeit products under Japanese brands.

Below are 6 countries-for three of them customs data on imports are understated, for the other three are overstated.


In the first case, the problem is probably smuggling, in the second case, counterfeiting is possible.


But in any case, the difference goes to billions of US dollars, which is a significant problem for the country’s budget.


Statistics on countries whose imports are understated


The Import from China, Switzerland and Poland to Kazakhstan 2013 2014 2015 2016 2017
Kazakhstan data, thousands of dollars 8 434 500 7 969 275 5 557 826 4 030 015 5 158 402
The data of the countries-exporters to Kazakhstan 12 815 214 13 516 165 9 015 230 8 768 817 11 698 734
The difference of thousands of dollars 4 380 714 5 546 890 3 457 404 4 738 802 6 540 332


Statistics by country, what import is overstated


The Import from Italy, USA and Japan to Kazakhstan 2013 2014 2015 2016 2017
Kazakhstan data, thousands of dollars 4 270 608 3 957 220 3 245 017 2 665 207 2 613 727
The data of the countries-exporters to Kazakhstan 2 816 552 2 606 937 1 613 564 2 233 889 1 535 991
The difference of thousands of dollars -1 454 056 -1 350 283 -1 631 453 -431 318 -1 077 736



The study took into account that the source of discrepancies may be different dates of accounting for exports and imports, the moment of transfer of goods across the state borders of counterpart countries, as well as various methodologies of imported / exported goods.

At the same time, according to expert estimates, discrepancies in statistical data due to the difference in the applied methodologies can reach 40-45%.

A difference of over 50% indicates the presence of signs of corruption in the customs authorities.


Thus, the state authorities of Kazakhstan are recommended to take measures to eliminate corruption schemes in the activities of the customs authorities of Kazakhstan.


These measures should include:


  1. Verification of customs documentation with representatives of the customs service of the partner country. Perhaps it is necessary to arrange such a reconciliation annually. Pay special attention to groups of products with high risk.
  2. Check the country of origin for products from countries where the import is lower than the Kazakhstan data.
  3. It is necessary to raise the question in the whole of the EAEU on how to verify the data and monitor the counterfeit, as the distribution of customs duties comes from the general Fund.

For more information on the White Book can be found at the link.

Contacts for media representatives:

The research project « The Customs corruption in Kazakhstan: the trade mirror analysis» is realized thanks to the Transparency International grant


Таможенная коррупция Казахстана: зеркальный анализ товарооборота

Общественный фонд Transparency Kazakhstan представляет результаты исследования «Таможенная коррупция Казахстана зеркальный анализ товарооборота«, проведенного благодаря гранту Transparency International.

В настоящем исследовании проанализирован товарооборот между Казахстаном и  десятью странами партнерами, не являющимися участниками ЕАЭС.

По данным, представленным Казахстаном в ВТО, за последние пять лет наблюдается снижение объёмов импортной продукции, завозимой в Казахстан.  Однако по сведениям стран-партнеров, доля экспортируемых товаров в Казахстан ежегодно увеличивается.

Примечательно, что разница в официальной статистике между Казахстаном и следующими странами-партнерами по объему товарооборота доходит до 100%.

Это: Китай, Италия, США, Германия, Швейцария, Польша, Пакистан, Великобритания, Южная Корея и Япония.

При проведении исследования учитывалось, что источником расхождений могут быть разные даты учета экспорта и импорта, момента перехода товара через государственные границы стран-контрагентов, а также различные методологии ввозимого/вывозимого товара.

Вместе с тем, по экспертным оценкам, расхождения в статистических данных из-за разницы в применяемых методологиях могут доходить до 40-45%. Разница свыше 50% свидетельствует о наличии в таможенных органах признаков коррупции.

Краткий анализ результатов сопоставления таможенной статистики

Зеркальное сопоставление статистических данных товарооборота Казахстана
с 10 странами, не входящими в ЕАЭС за период 2013-2017 годов показало следующее.

Чаще всего занижение в данных наблюдается с такими странами, как:

  1. Китай – по 11 группам товаров таможенные службы Казахстана занижают статданные более чем на 50%.
  1. Итальянская таможенная служба занижает статистические данные по товарообороту с Казахстаном по 11 группам товаров более чем на 50%. 
  1. Импорт Швейцарии занижается таможенными структурами обеих стран. Так, казахстанской таможней занижение фиксируется по 4-м группам товаров, швейцарской – по 6-ти группам товаром, что также свидетельствует о проникновении в Казахстан доли контрафактной продукции под швейцарскими брендами.
  1. Таможенные службы США в своих отчетах представляют отчетные данные, которые меньше на 50% по 11 группам товаров, экспортируемых в Казахстан. Таможня же Казахстана на протяжении 5 лет занижает данные по импорту одной группы товаров из США более чем на 50%. 
  1. Таможенные органы Германии отмечают, что ввозят в Казахстан на половину меньше изделий из черного металла, нежели их фиксируют казахстанские таможенные службы.
  1. Импорт польских товаров занижается таможенными структурами обеих стран. Так, казахстанской таможней по 6 группам товаров фиксируется на 50% меньше продукции. В свою очередь Польша отмечает, что ввозит в Казахстан на 50% меньше по одной группе товаров. 
  1. Пакистанская таможня декларирует на 80-100% меньше товаров, вывозимых в Казахстан, нежели принимающая сторона. 
  1. Таможенные службы Великобритании по восьми группам товаров представляют данные, в два раз меньше фиксируемых казахстанскими таможенными службами, что свидетельствует о высокой доле подделок под английскими брендами. 
  1. По трем группам товаров из Южной Кореи Казахстан занижает свои отчетные данные более чем на 50%. При этом южнокорейскими таможенными органами по 5 группам товаров фиксируется меньший объем экспорта, нежели у принимающей стороны – Казахстана. 
  1. Япония в своих отчетах занижает объемы экспортируемого товара по 10 группам. 

Наибольшее количество не стыковок в статданных стран наблюдается по таким группам товаров, как изделия из черных металлов, фармацевтические продукты, химические продукты, изделия из пластмассы. 

Ниже выделены 6 стран – по трем из них таможенные данные по импорту занижаются, по другим трем завышаются.

В первом случае проблемой является, возможно, контрабанда, во втором случае возможно контрафакт.

Разница идет на миллиарды долларов США, что является существенной проблемой для бюджета страны.

 Статистика по странам, чей импорт занижается

Импорт из Китая, Швейцарии и Польши в Казахстан 2013 2014 2015 2016 2017
Казахстанские данные, тысяч долларов 8 434 500 7 969 275 5 557 826 4 030 015 5 158 402
Данные стран-экспортеров в Казахстан 12 815 214 13 516 165 9 015 230 8 768 817 11 698 734
Разница, тысяч долларов 4 380 714 5 546 890 3 457 404 4 738 802 6 540 332


Статистика по странам, чем импорт завышается

Импорт из Италии, США и Японии в Казахстан 2013 2014 2015 2016 2017
Казахстанские данные, тысяч долларов 4 270 608 3 957 220 3 245 017 2 665 207 2 613 727
Данные стран-экспортеров в Казахстан 2 816 552 2 606 937 1 613 564 2 233 889 1 535 991
Разница, тысяч долларов -1 454 056 -1 350 283 -1 631 453 -431 318 -1 077 736



Сопоставление таможенной статистики показало расхождения в статданных внешней торговли Казахстана как со странами Азии, США, так и Европы.

Расхождение данных более 50% свидетельствует о наличии в таможенных органах Казахстана следующих признаков коррупции как вымогательство и дача взяток с целью избежать налогов и тарифов через занижение экспорта и чрезмерное выставление счетов на импортную продукцию, а также поставки контрафактных товаров.


Государственным органам Казахстана рекомендуется принять меры по исключению коррупционных схем в деятельности таможенных органов Казахстана.

Данные меры должны включать в себя:

  1. Сверку таможенной документации с представителями таможенной службы страны-партнера. Возможно, необходимо устраивать такую сверку ежегодно. Особенное внимание обращать на группы товаров с большим риском.
  2. Проверка стран происхождения товаров из стран, где импорт ниже, чем казахстанские данные.
  3. Необходимо ставить вопрос в целом по ЕАЭС о том, чтобы сверять данные и отслеживать контрафакт, так как распределение таможенных пошлин идет из общего фонда.

Более подробно с Белой книгой можно ознакомиться по ссылке.

Контакты для представителей СМИ:

Қоғамдық қор «Қазақстандық сауда айналымының кедендік сыбайлас жемқорлыққа қарсы талдауы» зерттеуінің нәтижелерін жариялады

Қоғамдық қор Transparency Kazakhstan  «Қазақстандағы кедендік сыбайлас жемқорлық_сауда айналымын айналық талдау» зерттеуінің нәтижелерін жариялады.

Transparency Kazakhstan зерттеуі бойынша, кәріс косметикасының 90% -ына жуығы, швейцариялық сағаттар мен итальяндық бренд киімдері Қазақстанға әкелінеді импорттық өнімдердің жиі сыбайлас жемқорлыққа ұшырайтынын атап өтті.

Қазақстанның кедендік статистикасындағы сәйкессіздіктер сұр сыбайлас жемқорлық схемаларын көрсетеді.



2013-2017 жылдар аралығындағы кезеңде ЕАЭО-ға мүше емес 10 елдің қатысуымен Азияның, АҚШ пен Еуропаның екі елімен сыртқы сауда статистикасындағы айырмашылықтар байқалды.

50% -дан астам келіспеушіліктер нәтижесінде Қазақстан кеден органдарында сыбайлас жемқорлықтың және импорттық өнімдерді шамадан тыс есептеуді, сондай-ақ контрафактілік өнімдерді жеткізуді азайту арқылы салықтар мен тарифтерді болдырмау мақсатында пара алу және пара беру сияқты келесі белгілердің болуын көрсетеді.

Статистикалық деректердегі байланыстың ең көп саны қара металдар, фармацевтикалық өнімдер, химия өнімдері, пластмасса өнімдері сияқты өнім топтарында байқалады.

Көбінесе деректердегі төмендеу келесідей елдермен байқалады:


  1. Қытай тауарлардың 11 тобы бойынша Қазақстанның кеден қызметтері статистикалық мәліметтерді 50% — дан астамға төмендетіп отыр.


  1. Италия кеден қызметі Қазақстанмен тауар айналымы бойынша статистикалық деректерді тауарлардың 11 тобы бойынша 50% — дан астам төмендетіп отыр.


  1. Швейцария импорты екі елдің кедендік құрылымдарымен айналысады. Осылайша, Қазақстандық кеденнің кеміту тауарлардың 4-тобы бойынша, швейцариялық 6-тобы бойынша тауармен тіркеледі, бұл сондай-ақ, Қазақстанға швейцарлық брендтермен контрафактілік өнім үлесінің енгенін куәландырады


  1. АҚШ кеден қызметтері өз есептерінде Қазақстанға экспортталатын тауарлардың 11 тобы бойынша 50% — ға аз есептік деректерді ұсынады. Қазақстанның кедені 5 жыл бойы АҚШ-тан тауарлардың бір тобының импорты бойынша деректерді 50% — дан астамға төмендетіп отыр.


  1. Германия кеден органдары Қазақстанға қара металдан жасалған бұйымдарды қазақстандық кеден қызметтері белгілегеннен жарты есеге аз әкелетінін атап өтті.


  1. Польша тауарларының импортын екі елдің кедендік құрылымдарын төмендетуде. Осылайша, қазақстандық кеденнің тауарлардың 6 тобы бойынша өнімдерден 50% — ға кем болып белгіленеді. Өз кезегінде Польша Қазақстанға тауарлардың бір тобы бойынша 50% — ға аз әкелетінін атап өтті.


  1. Пәкістан кедені Қазақстанға шығарылатын тауарларды қабылдаушы тарапдан 80-100% — ға аз декларациялайды.


  1. Ұлыбританияның кеден қызметтері тауарлардың сегіз тобы бойынша қазақстандық кеден қызметтері тіркейтін деректерді екі есе аз ұсынады, бұл ағылшын брендтерімен қолдан жасаудың жоғары үлесін куәландырады.


  1. Оңтүстік Кореядан келген тауарлардың үш тобы бойынша Қазақстан өзінің есептік деректерін 50% — дан астамға төмендетіп отыр. Бұл ретте Оңтүстік Кореяның кеден органдары тауарлардың 5 тобы бойынша қабылдаушы тараптан – Қазақстаннан гөрі экспорттың аз көлемін тіркейді.


  1. Жапония өзінің есептерінде экспортталатын тауардың көлемін 10 топ бойынша төмендетуде



Статистикалық деректердегі сәйкессіздіктердің ең көп саны қара металдар, фармацевтикалық өнімдер, химия өнімдері, пластмасса өнімдері және сол тектес өнімдер топтарында байқалады.


Зерттеу жүргізу кезінде айырмашылық көзі ретінде экспорт пен импортты есепке алудың күндері әр түрлі болуы, тауардың контрагент-елдердің мемлекеттік шекаралары арқылы өту сәті, сондай-ақ әкелінетін/алып кететін тауарлардың әр түрлі әдіснамасы болуы мүмкін екендігі ескерілді.


Сонымен қатар, сараптамалық бағалаулардың мәліметінше қолданылатын әдіснамалардағы әр түрліліне байланысты статистикалық деректердегі алшақтықтар 40-45%-ға дейін жетуі мүмкін.

Егер 50% артық айырмашылық болса кеден органдарында сыбайлас жемқорлық белгілерінің бар екендігін көрсетеді.

Қазақстанның мемлекеттік органдарына Қазақстанның кеден органдарының қызметіндегі сыбайлас жемқорлық схемаларын алып тастау жөніндегі шаралар қабылдау ұсынылады.

Бұл шаралар өзіне:

  1. Кедендік құжаттаманы әріптес елдің кеден қызметінің өкілдерімен салыстырып тексеру. Мұндай тексерулерді жыл сайын ұйымдастыру қажет болуы мүмкін. Үлкен тәуекелі бар тауарлар топтарына ерекше назар аудару.
  2. Қазақстандық деректер бойынша импорты төмен елдердің тауарлардың шыққан елін тексеру.
  3. Кеден баждарын бөлу жалпы қордан келетіндіктен, ЕАЭО-да деректерді тексеру және контрафактілік қадағалау туралы мәселені көтеру қажет.


Бұл зерттеу негізінде Transparency International гранттық қаражатымен жүзеге асырылды


Қосымша ақпарат алу үшін мына сілтемеге өтіңіз. үшін байланыс материалдары

Со второго квартала 2019 года фрилансеры смогут оплачивать пенсионные отчисления через портал «E-gov»: к нашим предложениям прислушались

Ответ Председателя Агентства по делам государственной службы и противодействию коррупции Алика Шпекбаева размещен на портале «E-Gov»:

«Ваше обращение о рассмотрении возможности реализации на портале «электронного правительства» функции по перечислению пенсионных отчислений для фрилансеров, а также по отмене комиссии, предусмотренных в банках второго уровня, рассмотрено.

Относительно внедрения отдельного сервиса по переводу пенсионных отчислений на веб-портале «электронного правительства» сообщаем, что на сегодня Министерством информации и коммуникаций совместно с Министерством труда и социальной защиты населения проводится соответствующая работа по интеграции информсистемы «Организация обработки платежей» с платежным шлюзом «электронного правительства», завершение работ запланировано на 2 квартал 2019 года.

Относительно отмены банковских комиссий сообщаем, что согласно Закону «О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан» ставки вознаграждения и комиссии, а также тарифы за оказание банковских услуг устанавливаются банками, организациями, осуществляющими отдельные виды банковских операций, самостоятельно с учетом ограничений, установленных законами Республики Казахстан.

Вместе с тем, отмечаем, что на сегодня АО «Kaspi Bank» осуществляет данную операцию без комиссии с помощью мобильного приложения Банка.

Справочно: минимальная комиссия за перечисление пенсионных взносов: АО «АТФБанк» – 200 тенге; АО «КазПочта» – 300 тенге;

Кроме того, дополнительно сообщаем, что согласно Закону «О защите прав потребителей» потребитель вправе свободно выбирать услуги (работы, товары).

В свою очередь, выражаем Вам благодарность за активную гражданскую позицию по совершенствованию деятельности государственных органов».


Общественный фонд Transparency Kazakhstan продолжит отслеживать ситуацию по обеспечению фрилансеров технической возможностью оплачивать услугу через портал «E-Gov».